WP Ważny temat Partner edycji
WP Ważny temat Partner edycji Pfizer

Eksperci alarmują: coraz więcej przypadków KZM w Europie

Partner edycji Pfizer
Kleszczowe zapalenie mózgu to poważna choroba wirusowa, z którą związany jest pewien medyczny paradoks. Eksperci mają podstawy, by zakładać, że przypadków z każdym rokiem jest w Polsce coraz więcej, ale liczba oficjalnych zgłoszeń wcale tego nie odzwierciedla. Jak to możliwe?

Jak pokazują statystyki z 2020 r, w Czechach i na Słowacji liczba zgłoszonych przypadków KZM była wyższa niż w latach ubiegłych. Również Niemcy zanotowali wzrost zakażeń KZM o blisko 60%,1 a Szwajcarzy nawet o 73%.2 Ze względu na zmianę klimatu, kleszczy, które przenoszą tę chorobę, jest coraz więcej. Prawdopodobnie i w Polsce te groźne pajęczaki atakują wcześniej (już w lutym lub marcu, gdy temperatura osiąga 7°C) i liczniej, ale oficjalne statystyki na to nie wskazują.

Niedoszacowana liczba zakażeń KZM
Dlaczego nie wiemy o wszystkich przypadkach kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) – poważnej choroby układu nerwowego, którą można się zakazić, gdy ukłuje nas kleszcz? Problem polega na tym, że obszary ryzyka KZM określa się na podstawie zgłoszeń lekarzy, którzy w celu rozpoznania tej choroby muszą zlecić wykonanie u pacjenta badania serologicznego (badanie swoistych przeciwciał). Trwające prawie 10 lat badania prowadzone przez NIZP-PZH dowodzą, że większość lekarzy w naszym kraju nie zleca tego rodzaju testów. Dla większości zgłaszanych przypadków wirusowych infekcji układu nerwowego nie określa się, jaki wirus wywołał chorobę.3 I tak koło się zamyka.

Według oficjalnych danych liczba zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce wynosi 150-250 przypadków rocznie.4 Co z tymi, u których nie wykonano specjalistycznych badań? Lekarze rejestrują w swojej dokumentacji medycznej przypadki z objawami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (czyli prawdopodobne KZM) jako neuroinfekcje o nieustalonej przyczynie.

Potencjalne ryzyko zakażenia KZM
Według najnowszego raportu PZH najwyższą zapadalność 9,74 na 100 tys. mieszkańców zanotowano w województwie podlaskim i 2,55 na 100 tys. mieszkańców w województwie warmińsko- mazurskim.4
Mniejsze ogniska zlokalizowane są w województwach: mazowieckim, lubelskim, świętokrzyskim, małopolskim, opolskim i dolnośląskim, śląskim, wielkopolskim i zachodnio-pomorskim oraz w centralnej Polsce. Wirus wykrywany jest również w innych regionach Polski - nie zawsze jego wykrycie o pokrywa się ze wzrostem zgłoszonych przypadków KZM.4
Jak podaje PZH, mieszkańcy miast są równie narażeni na kontakt z wirusem jak mieszkańcy wsi.
W świetle danych pochodzących z nadzoru epidemiologicznego, w Polsce wzrost zachorowań obserwowany jest od kwietnia do końca października, ze szczytem zachorowań w lipcu. Najwięcej zachorowań występuje w okresie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Najwięcej zachorowań na KZM wystąpiło w grupie wieku 20-59 lat oraz powyżej 60 roku życia.4

Zalecenia ekspertów – szczepienia przeciwko KZM
W 2021 roku w czasopiśmie „Medycyna Pracy” opublikowano tekst „Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów”, z którego wynika, że KZM jest jedną z najczęstszych neuroinfekcji wirusowych w Polsce i powinno być brane pod uwagę u każdego pacjenta, który ma jej objawy. Jednocześnie cały obszar Polski powinien być traktowany jako zagrożony występowaniem kleszczowego zapalenia mózgu. W związku z tym ochronę w postaci szczepienia przeciwko KZM należy zapewnić wszystkim osobom mieszkającym w rejonach o wysokiej epidemiczności (5 i więcej przypadków na 100 tys. mieszkańców rocznie). Na terenie o niższej epidemiczności (1-5 przypadków na 100 tys. osób rocznie) szczepienie przeciwko KZM zalecane jest wszystkim osobom z grupy ryzyka. Należą do niej: osoby, które uprawiają aktywność lub pracują zawodowo na świeżym powietrzu; podróżujący na tereny, gdzie choroba występuje często, jeżeli podejmowane przez nich aktywności zwiększają ryzyko ukłucia przez kleszcze.5 Szczepienia najlepiej rozpocząć już przed sezonem aktywności kleszczy, ale wykonuje się je również w sezonie letnim, gdy rozpoznaje się najwięcej zachorowań na KZM, a także jesienią.

Groźna choroba, na którą nie ma leku
Szczepionka jest jak dotąd jedyną skuteczną formą ochrony przed KZM i jego powikłaniami. Na tę chorobę nie ma leku, można jedynie łagodzić objawy. W pierwszej fazie choroby występują symptomy grypopochodne, które utrzymują się 2-10 dni. U części chorych pojawia się także druga faza choroby – bardziej niebezpieczna na zdrowia i życia, której objawami są wysoka gorączka, ból głowy, uczucie rozbicia i wyczerpania, a w ciężkim przebiegu: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, porażenie splotów barkowych, nerwów czaszkowych. Wystąpienie drugiej fazy choroby ułatwia postawienie właściwej diagnozy. U osób, które przechorowały II fazę, często utrzymują się długotrwałe powikłania KZM, np. bóle głowy, problemy z koncentracją, porażenia kończyn i inne problemy neurologiczne. W przypadku jednej na 100 osób zakażenie kończy się zgonem.
Mimo niedoszacowania liczby zachorowań, eksperci podkreślają, że KZM jest wciąż poważnym zagrożeniem, stąd powinniśmy chronić siebie i bliskich myśląc o profilaktyce tej choroby.

Źródło: materiały partnera

1 https://www.epis.sk/AktualnyVyskyt/PrenosneOchorenia/Grafy/Rok5Tyzden52.aspx&#41 dostęp 03.2021
2 https://www.bag.admin.ch/bag/de/home/zahlen-und-statistiken/zahlen-zu-infektionskrankheiten.exturl.html/aHR0cHM6Ly9tZWxkZXN5c3RlbWUuYmFnYXBwcy5jaC9pbmZyZX/BvcnRpbmcvZGF0ZW5kZXRhaWxzL2QvZnNtZS5odG1sP3dlYmdy/YWI9aWdub3Jl.html, dostęp 03.2021
3 http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
4 Paradowska-Stankiewicz I, ,Zbrzeźniak J. Kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce i na świecie. Ocena sytuacji epidemiologicznej KZM w Polsce w latach 2015-2019 w oparciu o dane pochodzące z nadzoru epidemiologicznego. https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/KleszczoweZapalenieMozgu-raport-PZH_2021.pdf dostęp 6.2021
5 Kuchar E, Zajkowska J, Flisiak R, Mastalerz-Migas A, Rosińska M, Szenborn L, Wdówik P, Walusiak-Skorupa J. Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected european countries - a position statement of the polish group of experts]. Med Pr. 2021 Feb 17:132383. Polish. doi: 10.13075/mp.5893.01063. Epub ahead of print. PMID: 33734218.